|
Quer zur traditionellen Hauptstraße Breslau – Neumarkt liegt Borne, heute żródła. Unweit der Kirche durchschneidet diese frühere Via Regia bzw. Hohe Straße das Dorf. Im 13. Jahrhundert wurde die Ansiedlung im Weichbild von Neumarkt durch deutsche Siedler gegründet. Schon die erste lateinische Erwährung 1278 und auch der heutige Name bezieht sich auf einen Brunnen. Der Gutsbesitz gehörte seit dem Dritten Schlesischen Krieg dem leitenden preußischen Staatsmann in Schlesien, Graf von Carmer (1720 – 1801). Er schuf das landschaftliche Kreditsystem und wirkte als Justizminster Friedrich des Großen auf eine Rechtsreform 1781 hin, die 1794 ins Allgemeine Preußische Landrecht mündete.
Die begünstige Lage führte bei Kriegen zu Verwüstungen. Das macht die wehrhaften Mauern rund um die Kirche aus der Zeit des beginnenden 30jährigen Krieges verständlich. Bereits 1220 – 1230 entstand die heutige katholische Filialkirche Hl. Kreuz. Zum beachtlichen Schmuck gehören ganzfigurige Grabplatten aus der Zeit von 1580 bis 1632. Damals war die Kirche evangelisch. Eine Reihe von sechs Figurengrabsteinen ist an der nordwestlichen Außenseite plaziert. Die zehn Figurengrabsteine im Innenraum sind mit Kalk übertüncht. „Für die Wiederherstellung von mittelalterlichen Grabsteinen wurde durch die Provinzial-Kommission eine Beihilfe bewilligt. Bei der Ausführung wurden die erteilten Ratschläge nicht beachtet“, hieß es im 5. Bericht des Provinzial-Konservators der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien 1903/1904. Dies zeigt eine Problematik auf, die bis heute gilt. Einerseits die Erhaltung der Gräber seit Jahrhunderten, die selbstverständlich dorthin gehören, also auch Wertschätzung, aber andererseits eine recht unbedarfter Umgang damit.
|
W pobliżu tradycyjnego szlaku Wrocław – Środa Śląska leży miejscowość Źródła (dawniej Borne). Niedaleko kościoła dawna Via Regia przecina wieś. Na obszarze Środy Śląskiej założyli ją w XIII wieku niemieccy osadnicy. Już pierwsza łacińska wzmianka z roku 1278, a także dzisiejsza nazwa odnoszą się do źródła. Od III wojny śląskiej majątek Źródła należał do wybitnego pruskiego męża stanu na Śląsku, hrabiego von Carmer (1720 - 1801). Był on twórcą ziemskiego systemu kredytowego i jako minister sprawiedliwości Fryderyka Wielkiego działał na rzecz reformy prawa z 1781 roku, której zwieńczeniem było w 1794 roku Powszechne Pruskie Prawo Krajowe.
Korzystne położenie prowadziło podczas wojen do spustoszeń, stąd też w okresie wojny trzydziestoletniej zbudowano wokół kościoła mury obronne. Dzisiejszy kościół filialny Podwyższenia Krzyża Świętego powstał w latach 1220 – 1230. Ważnymi elementami wystroju świątyni są całopostaciowe płyty nagrobne z lat 1580-1632. W owym czasie kościół należał do ewangelików. Rząd sześciu nagrobków figuralnych umieszczony jest na zewnątrz kościoła po stronie północno-zachodniej. Nagrobki we wnętrzu pokryte są warstwą wapna.
„Komisja Prowincji Śląskiej przyznała pomoc na odnowienie średniowiecznych nagrobków. Podczas prac konserwatorskich nie wzięto pod uwagę udzielonych rad”, czytamy w V raporcie konserwatora zabytków Prowincji Śląskiej za lata 1903-1904. Wskazuje to na problemy, które do dzisiaj są aktualne. Z jednej strony zachowanie grobów, które oczywiście powinny zostać na swoim miejscu oraz uznanie dla ich wartości od wielu już wieków. Z drugiej zaś - niewłaściwe obchodzenie się z nimi.
|
 
|
