Viele verborgene Kulturdenkmäler hat Schlesien zu bieten. Zu den unbekannten Kunstschätzen landesweit Hunderter von Kirchen gehören prachtvolle Grabdenkmäler.
Schon die piastischen Landesherzöge stifteten Klöster. Dort fanden sie ihre standesgemäße Grablege. Bekannte figürliche Gräber gibt es noch in Grüssau oder Trebnitz. Eine bedeutende gotische Grabkapelle besitzt auch Leubus.
Der ländliche Adel hatte bis ins letzte Jahrhundert oft das kirchliche Patronat inne. Viele entlegene Landkirchen vermitteln den Eindruck von reich ausgestatteten Mausoleen.

Über 1.000 ganzfigurige Epitaphien aus Sandstein haben sich erhalten. Teilweise sind sie farbig gefaßt und in schmuckvollen Rahmen aufgestellt. Die meisten stammen aus dem 16. und 17. Jahrhundert. Frauen sind in der Mode der Renaissance und Männer in Rüstungen dargestellt.
Schließlich sorgte auch das städtische Bürgertum für seine standesgemäße Erinnerung.

Die neue Ausstellung macht mit besonderen Erinnerungsstätten bekannt. Dazu wird eine Auswahl wichtiger Kirchen und ihrer Grabdenkmäler geboten. Die Impressionen animieren zu eigenen Besuchen. Solche Impulse, den Zeugnissen aus zurückliegenden Jahrhunderten zu begegnen, helfen bei der Bewahrung kulturellen Erbes.

Das landeskundliche Informationsangebot zu Niederschlesien wird mit dieser thematischen Präsentation erneut erweitert. Zu sehen sind in Kloster Leubus weiterhin die Abteilungen schlesische Reisegeschichte, Flußgeschichten an der Oder und Kulturgeschichte des Zuckers.

Ausgerichtet wird auch diese Ausstellung vom Museum für schlesische Landeskunde, das sich seit dem Jahr 2000 in Leubus engagiert.

Śląsk ma do zaoferowania wiele, nie odkrytych jeszcze, zabytków kultury. Do najmniej znanych skarbów, kryjących się w setkach kościołów całego regionu, należą wspaniałe nagrobki.
Już książęta piastowscy byli fundatorami klasztorów, w których to mieli później godne miejsce pochówku. Znane nagrobki figuralne istnieją w Krzeszowie czy Trzebnicy, cenną gotycką kaplicę grobową posiada także Lubiąż.

Aż do ubiegłego wieku szlachta wiejska często sprawowała patronat nad kościołami. Z tego powodu wiele leżących na uboczu wiejskich kościółków sprawia wrażenie bogato zdobionych mauzoleów.
Do dzisiejszych czasów zachowało się ponad tysiąc figuralnych epitafiów z piaskowca. Niektóre z nich mają polichromowane, kunsztowne obramienia. Większość pochodzi z XVI i XVII wieku. Kobiety ukazane są w strojach renesansowych, mężczyzn przedstawiano natomiast w zbrojach. Później także i mieszczaństwo zaczęło dbać o odpowiednią formę upamiętniania swoich zmarłych.

Dzięki nowej wystawie można poznać te szczególne miejsca pamięci. Temu celowi podporządkowany został wybór kościołów i znajdujących się w nich nagrobków. Wystawa ma zachęcić do ich zwiedzenia, a spotkanie ze świadectwami minionych wieków winno stanowić bodziec do starań o zachowanie dziedzictwa kulturowego.

Ta tematyczna prezentacja rozszerza przygotowywaną przez Muzeum Krajoznawstwa z Haus Schlesien ofertę informacyjną dot. Dolnego Śląska.        W klasztorze lubiąskim można zobaczyć ekspozycje poświęcone historii śląskich podróży, opowieściom znad Odry oraz historii cukrownictwa.

Muzeum Krajoznawstwa Śląskiego z Königswinter k. Bonn prezentuje swoje wystawy w klasztorze lubiąskim od 2000 roku.

Raum I –
Das Tumbengrab.
Von fürstlicher Exklusivität zum Wettstreit der Stände um das prächtigste Grab

Grabkunst ist ein Kennzeichen jeder entwickelten Kultur. Herausragende Persönlichkeiten wurden auch in Schlesien durch besondere Grabmäler gewürdigt. Aus einer 800jährigen Geschichte schöpft diese Ausstellung. Erstmals wird gezielt dieses Thema unter verschiedenen Aspekten präsentiert. Zwei Räume lassen allerdings nur charakteristische Ausschnitte zu.

Die Ausstellung fragt nicht nach Nationalitäten, nach Stand und Funktion der dargestellten Persönlichkeiten. Ausgewählt wurden schlesische Beispiele, im wesentlichen niederschlesischer Provenienz. Die Präsentation leistet einen Beitrag, das kultureller Erbe kennenzulernen, zu vergleichen, zu verstehen und wertzuschätzen. Möge dies den Weg gemeinsamer Bemühungen des Erhaltens für die Zukunft weisen.

Im ersten Raum geht es um die piastischen Herzöge Schlesiens. Durch ihre mittelalterlichen Grabmäler bringen sie sich bis heute in Erinnerung.

Im Mittelpunkt des zweiten Raumes stehen ganzfigurige Epitaphien aus der Zeit nach der Reformation bis zum Dreißigjährigen Krieg in der Mitte des 17. Jahrhunderts.

Sala I -
Tumba
Od książęcego monopolu do rywalizacji stanów o najwspanialszy grób

Sztuka sepulkralna jest cechą każdej rozwiniętej kultury. Na Śląsku wybitne osobistości honorowano specjalnymi nagrobkami. Wystawa ta czerpie z ponad 800-letniej historii, a sam temat przedstawiony został po raz pierwszy z uwzględnieniem różnych aspektów. Niestety tylko w dwóch pomieszczeniach można pokazać charakterystyczne przykłady tej sztuki.

Wystawa nie pyta o narodowość, stan czy funkcję prezentowanych osób. Wybrane zostały nagrobki śląskie, głównie z Dolnego Śląska. Chcemy, by ta ekspozycja przczyniła się, choć w małym stopniu, do poznania dziedzictwa kulturowego, do dokonania porównań oraz do lepszego zrozumienia i docenienia jego wartości. Niechaj wskazuje ona drogę do wspólnych starań o zachowanie go dla potomnych.

W pierwszym pomieszczeniu zaprezentowani zostali piastowscy książęta Śląska. Dzięki swoim średniowiecznym nagrobkom do dzisiaj przypominają o sobie.

Centralne miejsce drugiego pomieszczenia zajmują pełnoplastyczne epitafia z okresu od reformacji do wojny trzydziestoletniej.

Raum II –
Das Epitaph.
Schlesiens Reichtum an Figurengrabmälern der Renaissance

Im 16. Jahrhundert nahm in Schlesien die adlige und ständische Repräsentation neue luxuriöse Formen an. Frühzeitig bekannten sich der ländliche Adel und das städtische Bürgertum zur protestantischen Lehre. Dies prägte die Grabdarstellungen bis zum Dreißigjährigen Krieg und in reduziertem Maße auch darüber hinaus.

Wachsendes Selbstbewußtsein im Zeitalter des Humanismus ging einher mit erwachender Daseinsfreude. Die wirtschaftliche Basis ließ Glanz und Prachtentfaltung zu. Eine sorglosere Lebensführung der Vornehmen brachte künstlerische Aufträge für die Ausschmückung der Wohnsitze. Markante Portale schmückten steinerne Bürgerhäuser in den Städten und die Schlösser auf dem Lande. Aufwendige Darstellungen sollten auch über den irdischen Tod hinauswirken. Zunehmend lassen signierte Werke auf Künstlerpersönlichkeiten schließen.

Schlesien weist noch heute über 1.000 figürliche Grabmäler in den Formen der Renaissance und gefertigt aus heimischem Sandstein auf. Charakteristische Beispiele sind hier in Fotographien zu sehen. Auf wichtige Stätten im ländlichen Raum weisen Stelen in diesem Saal hin. Weitere lohnende Objekte in den niederschlesischen Kreisen lokalisiert eine Karte mit Lesemappe.
Beides bietet Bezüge aus der Landschaft und weist in diese zurück. Denn es lohnt den Spuren vor Ort nachzugehen. Zu eigenen Erkundungen in der Landschaft will diese Ausstellung animieren.

Die katholischen Kirchen sind heute meistens aus Sicherheitsgründen verschlossen. Eigene Erkundungen im Außenbereich sind aber immer möglich. Häufig lassen sich kurzfristig Besichtigungen einrichten. Fragen Sie beim naheliegenden Pfarramt, Pfarrhaus oder in der Nachbarschaft nach dem Kirchenschlüssel. Übrigens bieten sich Samstage oder Tage vor kirchlichen Festen für Besuche besonders an, wenn die Gotteshäuser gereinigt und festlich geschmückt werden. Die Adressen werden im Internet bereitgestellt.

Sala II -
Epitafium.
Renesansowe nagrobki figuralne na Śląsku

W XVI wieku szlachecka i stanowa wystawność przybrała na Śląsku nowe, zbytkowne formy. Szlachta wiejska i mieszczaństwo dość wcześnie przyjęły protestantyzm, co aż do wojny trzydziestoletniej, a w pojedynczych przypadkach nawet dłużej, znalazło swe odbicie w wyglądzie nagrobków.

W dobie humanizmu rosnąca świadomość stanowa szła w parze z budzącą się radością życia. Sytuacja gospodarcza pozwalała na przepych i wystawność. Pozbawiony trosk tryb życia szlachetnych i znakomitych przyniósł artystom i rzemieślnikom zamówienia na upiększenie ich siedzib. Wspaniałe portale zdobią murowane kamienice w miastach i pałace na wsi. Kunsztowne realizacje mają robić wrażenie nawet po dokonaniu doczesnego żywota ich fundatorów. Coraz częściej dzieła są sygnowane i pozwalają określić artystyczną osobowość twórcy.

Na Śląsku zachowało się jeszcze ponad tysiąc renesansowych nagrobków figuralnych wykonanych z miejscowego piaskowca. Charakterystyczne przykłady zostały tu przedstawione na fotografiach. Godne uwagi miejsca, znajdujące się poza terenami miast, wskazują prezentowane stele. Inne ważne obiekty, w powiatach dolnośląskich, lokalizuje mapa z teczką zawierającą teksty. Jedne i drugie nawiązują do miejsc, w których się znajdują. Warto zatem poznać w rzeczywistości zarówno miejsca, jak i same zabytki. Wystawa ta ma inspirować do własnych poszukiwań w terenie.

Ze względów bezpieczeństwa, kościoły katolickie są dzisiaj – w dni powszednie – najczęściej zamykane. Ciągle jeszcze można jednak zwiedzać ich najbliższe otoczenie, warto też zapytać proboszcza lub kogoś z sąsiedztwa o klucz do kościoła. Najlepiej to uczynić w sobotę lub przed świętami kościelnymi, gdy wnętrza świątyń są pięknie posprzątane i przyozdobione. Adresy można znaleźć w internecie.