Einleitung

Die Ausstellung stellt eine exemplarische Auswahl wichtiger Grabdenkmäler ausführlicher vor. Diese Leitobjekte lohnt es zu besuchen. Zusammen genommen ergibt dies eine Route durch Niederschlesien.
Die Objekte sind nach zwei Routen numeriert. Die Ostroute beginnt im Raum Glogau und führt über Leubus in Richtung Breslau mit Abzweigen nach Prausnitz. Die Westroute beinhaltet Objekte im Umfeld der Sudetengebirge. Natürlich können alle Objekte bei eigenen Rundreisen beliebig kombiniert werden. Den Tafeltexten werden dazu im Internet die Kontaktadressen beigegeben, um Besuchsabsprachen zu erleichtern.
Weitere lohnende Objekte in einzelnen Kreisen werden auf Zusammenstellungen gezeigt. In der Ausstellung hängt dazu eine Karte, die solche sehenswerten Stätten mit Flaggen markiert.
Viele Grabplatten befinden sich im Außenbereich angebracht und können jederzeit aufgesucht werden. Besonders wertvolle Tafeln und gerade die am besten erhaltenen befinden sich im Innenbereich. Meistens sind die Kirchen im ländlichen Raum außerhalb der Gottesdienstzeiten verschlossen. Oftmals gibt es Einschränkungen beim Fotografieren. Sicherheitsaspekte veranlassen die örtlichen Pfarrer zu unterschiedlichem Vorgehen. Zahlreiche Diebstähle verunsichern. Die Lage ist kompliziert und erfordert Verständnis. Zwar kann Bekanntheit und Wertschätzung zu Begehrlichkeiten führen, doch führt diese samt vielen Besuchern nicht zwangsläufig zu einer größeren Gefahr. Eher ist es sorgloser Umgang, der zu Verlusten beiträgt. Unterschiedlich ist die lokale Resonanz auf Besuchsanfragen. Zurückhaltung ergibt sich teilweise auch durch geringe Fremdsprachenkenntnis. Nicht überall besteht jedenfalls bereits die gleiche Aufgeschlossenheit.
Bei Filialkirchen lassen sich Besuche schwerer vorausplanen. Zuweilen lohnt die Nachfrage in der Nachbarschaft, wo ein Schlüssel zu haben ist oder eine Begleitung erfolgt.
In Polen gibt es keine Kirchensteuer und kaum finanzielle staatliche Zuwendungen für die kirchliche Denkmalpflege. Die Pfarreien müssen für die bauliche Unterhaltung, restauratorische Maßnahmen und eine zeitgemäße Sicherheitstechnik selbst aufkommen. Pfarrern kommen daher und dafür Spenden sehr gelegen. Daran möge man denken, wenn beim Besuch geholfen wird oder wer besonderes Entgegenkommen erfährt. Unmittelbare Hilfe ist auch die beste Garantie für eine Erhaltung kulturellen Erbes.
Das kirchliche Zeremoniell in Polen weicht vielfach ab, von dem was in Deutschland üblich ist. In Dekoration und Ausstattung unterscheiden sich die durchweg katholischen Kirchen. Bei den vormals evangelischen Kirchen fällt manchmal eine erhebliche Veränderung auf. Jedenfalls dienen die Gotteshäuser weiterhin ihrer angestammten Funktion zur Verehrung Gottes. Das ist in jedem Falle zu beachten. Angemessene Bekleidung und zurückhaltendes Verhalten sollten selbstverständlich sein.

Wstęp

W ramach wystawy prezentowany jest wybór ważniejszych nagrobków znajdujących się na terenie Dolnego Śląska. Obiekty te warto odwiedzić, a podróż do miejsc ich pochodzenia jest jednocześnie podróżą krajoznawczą po całym regionie.
Przedstawione obiekty zostały ponumerowane według dwóch tras. Szlak wschodni rozpoczyna się w Głogowie i prowadzi przez Lubiąż w kierunku Wrocławia z uwzględnieniem Prusic koło Trzebnicy. Szlak zachodni koncentruje się na okolicach Przedgórza Sudeckiego. Istnieje oczywiście możliwość ułożenia indywidualnego szlaku zwiedzania.
Aby odwiedzającym ułatwić obejrzenie zabytków, na stronie internetowej z opisami obiektów umieszczono odpowiednie adresy kontaktowe.
Dalsze, godne uwagi obiekty znajdujące się w poszczególnych powiatach zestawiono na wspólnych tablicach. Miejsca ich pochodzenia zaznaczono chorągiewkami na mapie należącej do wystawy.
Ponieważ wiele płyt nagrobnych jest usytuowanych na zewnątrz kościołów, zwiedzający mają do nich wolny dostęp. Jednak szczególnie cenne i najlepiej zachowane płyty nagrobne przechowywane są we wnętrzach kościołów. Dostęp do nich jest trudniejszy, ponieważ kościoły znajdujące się w obszarach wiejskich są poza godzinami mszy świętych często zamknięte. Ponad to można spotkać sie z ograniczeniami przy fotografowaniu wnętrz. Przypadki kradzieży dzieł sztuki przyczniły się do wzrostu niepewności i zmusiły miejscowych duszpasterzy do podejmowania różnych działań zapewniających bezpieczeństwo zabytków. Panująca sytuacja jest więc skomplikowana i wymaga przede wszystkim zrozumienia. Popularność i cenność objektów może być pokusą, lecz duża ilość zwiedzających nie musi jednocześnie oznaczać większego ryzyka dla zabytków. Większe straty wywołuje lekkomyślny sposób obchodzenia się z nimi.
Reakcje na prośbę o możliwość obejrzenia kościoła są w poszczególnych miejscowościach różne. Powodem napotykanej gdzie niegdzie powściągliwości jest bariera językowa utrudniająca kontakty.
W przypadku kościołów filialnych planowanie zwiedzania z wyprzedzeniem jest problematyczne. Zazwyczaj opłaca się zapytać, kto w sąsiedztwie kościoła przechowuje klucz i mógłby udostępnić go dla zwiedzających.
W Polsce nie ma odrębnego podatku kościelnego, a wsparcie ze strony państwa przy konserwacji zabytków kościelnych jest znikome. Parafie muszą same zatroszczyć się o należyte utrzymanie obiektów, ich remont i restaurację oraz o odpowiednie systemy bezpieczeństwa. Ze względu na te trudności datki na owe cele są mile widziane. Warto pomyśleć o tym podczas wizyty i wspomóc lokalną społeczność w wysiłku utrzymania obiektów w dobrym stanie. Bezpośrednia pomoc jest najlepszą gwarancją zachowania dziedzictwa kulturalnego.
Ceremonia kościelna w Polsce różni się znacznie od tego, z czym spotykamy się w Niemczech. Znajdujące się na opisanym obszarze kościoły są bez wyjątku świątyniami katolickimi, lecz różnią się pod względem wystroju i wyposażenia wnętrz. Dawne kościoły ewangelickie uległy silnej zmianie, spełniają jednak nadal swą dawną funkcję jako świątynie. Zwrócić uwagę powinno się na odpowiedni ubiór i zachowanie.

O1 Kurów Wielki / Groß Kauer, pow. głogowski
O2 Jakubów / Jakobskirch, pow. głogowski
O3 Grodowiec / Hochkirch, pow. głogowski
O4 Szklary Górne / Ober Gläsersdorf, pow. lubiński
O5 Prochowice / Parchwitz, pow. legnicki
O6 Mojęcice / Mondschütz, pow. wołowski
O7 Szczepanów / Stephansdorf, pow. średzki
O8 Źródła / Borne, pow. średzki
O9 Prusice / Prausnitz, pow. milicki
O10 Piotrowice / Groß Peterwitz, pow. średzki
O11 Rosochata / Seifersdorf, pow. legnicki
W1 Bolesławice / Tillendorf, pow. bolesławicki
W2 Świerzawa / Schönau, pow. złotoryjski
W3 Cieplice / Warmbrunn, pow. jeleniogórski
W4 Raszów / Reußendorf, pow. kamiennogorski
W5 Sady Dolne / Nieder Baumgarten, pow. jaworski
W6 Bożków / Eckersdorf, pow. kłodzki
W7 Dobrocin / Güttmannsdorf, pow. dzierżoniowski
W8 Żelowice / Silbitz, pow. strzeliński

Zur Karte der Leitobjekte
Do mapy miejsc pochodzenia